History | आणीबाणीचा काळ ‘हुकूमशाही’ची गंगा होती, ज्यामध्ये प्रत्येकाने हात धुऊन घेतले

इतिहासवार्ता | २५ जून | कुमूदसिंह

(History) १९७५ ची आणीबाणी ही १८५७ च्या उठावासारखी आहे, जितके लोक, तितकी ध्येये. प्रत्येक व्यक्ती स्वतःच्या स्वार्थासाठी लढत राहिली. आज, ५० वर्षांनंतर, तुम्ही याला पहिल्या स्वातंत्र्य चळवळीसारखी संपूर्ण क्रांती म्हणू शकता, परंतु १९७५ मध्ये, प्रत्येक व्यक्ती आणि संघटनेने आपापल्या वैचारिक दृष्टिकोनातून आणीबाणीला पाठिंबा आणि विरोध केला.

(History) संघाचाही स्वतःचा दृष्टिकोन होता. आज तुम्ही असे म्हणू शकत नाही की, संघाने इंदिराजींना पाठिंबा दिला किंवा जेपींना विरोध केला. जसे १८५७ मध्ये पेशवे, जफर, झाशी, मंगल आणि कुंवर सिंग त्यांच्या स्वतःच्या ध्येयांसाठी लढत होते. त्या सर्वांचे ध्येय एकसारखे नव्हते. हो, सगळे ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्ध लढत होते. त्याचप्रमाणे १९७५ मध्येही जेपी, संजय गांधी, जगन्नाथ मिश्रा, राजनारायण, जॉर्ज आणि इतर अनेक नेते आपापल्या ध्येयांसाठी लढत होते. प्रत्येकाचे स्वतःचे स्वार्थ होते. प्रत्येकाचे ध्येय एकसारखे नव्हते. हो प्रत्येकाचे काँग्रेसविरुद्ध लढत होते. इंदिरा गांधींचा पराभव याच कारणामुळे झाला, पण त्या जास्त काळ सत्तेपासून दूर राहू शकल्या नाहीत. अर्थात त्या दोन वर्षांत दरभंगासारखी शहरे उद्ध्वस्त झाली.

(History) जयपूरच्या राजवाड्यावर भारतीय सैन्याने हल्ला केला. मधु लिमयेसारखे नेते राजकारणात कायमचे अप्रासंगिक झाले आणि अशोक मेहतासारखे नाव इतिहासाच्या पानांतून अशा प्रकारे हरवले की लालू-नितीश-पासवान युग जरी त्यांचा शोध घेऊ इच्छित असले तरी त्यांना ते मोठ्या कष्टाने सापडेल.

खरं तर, आणीबाणीच्या काळात हुकूमशाहीची गंगा होती ज्यामध्ये प्रत्येकाने हात धुऊन घेतले. प्रत्येकाने स्वतःचे स्वार्थ पूर्ण करण्यासाठी ते केले. देशाची फसवणूक झाली. संघाचे यश असे होते की, इंदिरा गांधी सावरकरांच्या चित्राला हार घालण्यासाठी आल्या. या पत्रांचा हा एकमेव परिणाम होता. नाहीतर, संघ आणि इंदिराजींचा मार्ग वेगळा होता.

हे ही वाचा : Political Economy: बोनस : राजकीय अर्थव्यवस्था समजून घ्या, अर्थसाक्षर व्हा– संजीव चांदोरकर

India news | कहाणी गंगाबाईंच्या ‘मिथिला व मैथिल राजवंशाचा इतिहास’ पुस्तकाची; ईसमाद प्रकाशनचे 1 पहिले मराठी पुस्तक